MATURZYSTO!

Co dobrze jest wiedzieć przed przystąpieniem do NOWEGO egzaminu ustnego (r. 2012):

1. Zadania należy realizować w takiej kolejności, w jakiej występują w zestawie. Nie wolno powracać do zadania, do realizacji którego zdający nie przystąpił, nawet jeśli czas przeznaczony na egzamin (15 minut) się nie skończył.
2. Jeżeli zdający odmawia przystąpienia do realizacji zadania, należy w języku polskim poinformować go, iż nie ma możliwości powrotu do realizacji tego samego zadania.
3. Czas przeznaczony na wykonanie poszczególnych zadań jest czasem maksymalnym; nie wolno go przekraczać.
4. Osoba egzaminująca nie może samodzielnie skrócić czasu przeznaczonego na zapoznanie się przez zdającego z treścią Zadania 1. (30 sekund) i Zadania 3. (1 minuta), chyba że sam zdający wyrazi gotowość/chęć przystąpienia do realizacji zadania przed upływem czasu przeznaczonego na zapoznanie się z nim.
5. Konieczność przeformułowania pytań więcej niż 1-2 razy w zadaniu 1. oraz wszystkie przypadki konieczności przeformułowania pytania w celu uproszczenia go w zadaniu 2. i 3. należy traktować jako pomoc ze strony egzaminującego oraz uwzględnić w ocenie sprawności komunikacyjnej.

Zadanie 1

1. Jeśli uczeń prosi o powtórzenie, egzaminujący nie powinien zmieniać/upraszczać pytania, tylko zadać je ponownie w formie podanej w zestawie dla egzaminującego. Powtórzenie pytania (odczytanie pytania lub instrukcji powtórnie dokładnie w takim samym brzmieniu, jak podane jest w zestawie) nie jest traktowana jako pomoc.
2. Najważniejszą kwestią w przypadku Zadania 1. jest to, aby rozmowa przeprowadzana ze zdającym była jak najbardziej naturalna. Na tyle, na ile to tylko możliwe, należy pozwolić rozmowie „toczyć się własnym torem"; tak długo, jak zdający konsekwentnie realizuje wszystkie wymagane elementy („chmurki"), egzaminujący powinien niejako dostosować swoje wypowiedzi do wypowiedzi zdającego. Oznacza to, iż wskazówki w wersji dla egzaminującego („strzałki") to jedynie propozycje, które mogą zostać wykorzystane w rozmowie. Podpowiedzi te należy odpowiednio modyfikować, dopasowywać do toku rozmowy w taki sposób, aby umożliwić zdającemu rozbudowanie wypowiedzi. Dla przykładu, jeżeli w podpowiedzi dla egzaminującego („strzałce") znajduje się stwierdzenie „Jest Pani/Pan wegetarianinem", a sam zdający w rozmowie mówi, że również jest wegetarianinem, dużo bardziej korzystne (= prowadzące do rozbudowanego dialogu, negocjacji) będzie, jeżeli egzaminujący zmieni wskazówkę i powie, że woli jednak na obiad kurczaka. Egzaminujący musi przygotować się na w dużej mierze otwarty charakter rozmowy i na bieżąco reagować na wypowiedzi zdającego, pamiętając jednocześnie o konieczności realizacji wymaganych elementów.
3. Egzaminujący powinni starać się zadawać jak najwięcej pytań otwartych (np. „A co jeśli chodzi o...?"), a unikać pytań o rozstrzygnięcie, na które może paść odpowiedź „tak/nie" (np. „Lubisz pływać?"). Pytania otwarte sygnalizują temat, umożliwiają zdającemu rozwinięcie odpowiedzi oraz ograniczają do minimum uczestnictwo egzaminującego w dialogu.
4. Rozmowę można rozpocząć od realizacji dowolnego elementu („chmurki"). Egzaminujący powinien tak kierować rozmową aby dać zdającemu możliwość rozwinięcia każdego elementu. Do każdego elementu można również wrócić, jeżeli - prowadząc rozmowę - mamy wrażenie, że zdający nie wypowiedział się w pełni, a nie został przekroczony limit czasu na realizację zadania.
5. Prowadząc rozmowę, należy przyjąć pozycję osoby nieznającej języka polskiego. Jeżeli zdający używa w wypowiedzi kalek językowych (np. „supersam" w języku angielskim na określenie galerii handlowej) lub używa słów polskich, egzaminujący powinien zainicjować negocjację znaczenia, jeżeli słowo jest kluczowe do realizacji elementu zadania, np. pytając „Co masz na myśli?", „Co to znaczy/jest [supersam]?" itp. Tę samą zasadę należy zastosować, kiedy zdający używa nazw własnych typowych dla kultury polskiej lub obcej, np. bigos, pielmieni, a zrozumienie tych słów można uznać za kluczowe do realizacji elementu zadania. Traktujemy to jako pomoc ze strony egzaminującego, nie oznacza to jednak automatycznie odjęcia punktów za sprawność komunikacyjną (patrz pkt 23).

Zadania 2. i 3.

1. Jeżeli zdający odpowiada na któreś z pytań „Nie rozumiem", należy: (a) najpierw pytanie przeczytać ponownie, wolniej, oraz zapytać „Czy już jest jasne?". W przypadku odpowiedzi „nie" należy (b) pytanie przeformułować zgodnie z przyjętymi zasadami.
2. Jeżeli zdający odpowiada na któreś z pytań „Nie wiem", należy zapytać „Czy rozumie Pan/Pani pytanie?". Jeżeli zdający odpowie „nie", pytanie należy przeformułować zgodnie z przyjętymi zasadami. Jeżeli zdający odpowie „tak", należy odczekać kilka sekund, gestem zachęcić zdającego do odpowiedzi, a następnie - jeżeli ta nie pada - powiedzieć „dziękuję" i przejść do następnego pytania.
3. Jeżeli zdający w pełni zrealizował element zadania, a kontynuuje wypowiedź na ten sam temat, egzaminujący może ją przerwać, mówiąc „Dziękuję", jeżeli kontynuowanie wypowiedzi przez zdającego mogłoby uniemożliwić zrealizowanie kolejnych elementów zadania ze względu na limit czasu.
4. Zadanie 2.: Jeżeli zdający odpowiedział w sposób wyczerpujący (=wystarczający na zaliczenie odpowiedzi na pytanie w maksymalnym stopniu, tzn. odniósł się i rozwinął) na któreś z trzech pytań, opisując ilustrację, wówczas tego pytania nie zadaje się i zalicza się odpowiedź jako zrealizowany w pełni element. Należy wówczas w języku obcym powiedzieć zdającemu: „Zadam Pani/Panu tylko dwa pytania, ponieważ na jedno odpowiedział już Pan/odpowiedziała już Pani, opisując ilustrację".
5. Zadanie 3.: Nie wolno bezpośrednio zadawać pytania pomocniczego naprowadzającego zdającego na wykonanie drugiego elementu zadania („Wyjaśnij, dlaczego odrzucasz pozostałe propozycje"). Można jedynie zapytać „Czy chciałby Pan / chciałaby Pani dodać coś jeszcze?".
6. Oceny części ustnej egzaminu maturalnego z języka obcego nowożytnego dokonują członkowie przedmiotowego zespołu egzaminacyjnego, przyznając punkty zgodnie z kryteriami oceniania egzaminu ustnego. Każda wypowiedź jest oceniana w następujących kryteriach:

W ocenie sprawności komunikacyjnej bierze się najpierw pod uwagę, do ilu elementów z polecenia uczeń się odniósł w swojej wypowiedzi oraz ile z tych elementów rozwinął w zadowalającym stopniu. Punkty przyznaje się zgodnie z Tabelą A.

Tabela A

Od uzyskanej w ten sposób liczby punktów można następnie odjąć punkty, w zależności od zakresu pomocy, jakiej zdający potrzebuje ze strony egzaminującego, oraz - w przypadku zadania 1. - adekwatności wypowiedzi do tematu i kontekstu rozmowy lub zadanego pytania, zgodnie z Tabelą B.

Tabela B

Uszczegółowienia dotyczące Tabeli A

1.   Określenia „odniósł się" oraz „rozwinął” należy interpretować zależnie od zadania. Wymagania dotyczące oczekiwanej zawartości informacyjnej wypowiedzi są zbliżone dla zadania 1. i 2., natomiast inne dla zadania 3. Rozwinięcie elementu należy rozumieć jako pokonanie progu zasadniczej trudności zadania.

próg zasadniczej trudności zadania (=minimum na „rozwinął")

2. Odpowiedzi „Tak", „Nie", „U-hum" itp. nie traktujemy jako odniesienie się, niezależnie od tego, czy są realizowane za pomocą pojedynczego słowa („No") czy za pomocą krótkiej odpowiedzi (np. w języku angielskim „No, it isn't.")

3. W zadaniu 1. nie jest konieczne osiągnięcie porozumienia, jeżeli rozmowa zawiera elementy negocjacji.

4. Jeżeli zdający odpowiada na pytanie wymijająco, wówczas (a) element rozwinięty uznajemy jako wspomniany a (b) element wspomniany jako niewspomniany. Na przykład w zadaniu 2. zdający otrzymuje instrukcję „Opisz swoją ostatnią wizytę u fryzjera" i odpowiada:

• „Nie chodzę do fryzjera" - element niewspomniany
• „Nie chodzę do fryzjera, sam obcinam sobie włosy" - element wspomniany.

Uszczegółowienia dotyczące Tabeli B

1. W zadaniu 1. jako „pomoc" ze strony egzaminującego należy rozumieć (a) konieczność pomocy językowej poprzez uproszczenie oraz (b) negocjację znaczenia nieczytelnego komunikatu zdającego podczas realizacji kluczowego elementu zadania. Nie jest pomocą działanie proceduralne nakierowane na umożliwienie zdającemu realizacji wymogów zadania.

2. W zadaniu 1. nie należy odejmować punktów za pomoc, jeżeli zdający jedynie sporadycznie / rzadko potrzebował pomocy ze strony egzaminującego (np. podczas negocjacji znaczenia lub 1-2 pytań o uproszczenie).

3. W zadaniach 2. i 3., podobnie jak w zadaniu 1., konieczność uproszczenia pytania w celu umożliwienia zdającemu odpowiedzi na nie należy rozumieć jako pomoc ze strony egzaminującego. Punkty odejmujemy zgodnie z poniższą tabelą:

4. Jeżeli po przeformułowaniu pytania zdający nadal nie udziela na nie żadnej odpowiedzi, wówczas nie odejmujemy punktów za pomoc ze strony egzaminującego.